Tiêu chuẩn thiết kế nhà xưởng công nghiệp 2026: Hướng dẫn toàn diện

Đối với bất kỳ dự án công nghiệp nào, việc tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn thiết kế nhà xưởng công nghiệp là yếu tố cốt lõi quyết định sự an toàn, hiệu quả vận hành và tính pháp lý. Một công trình được thiết kế đúng chuẩn không chỉ đảm bảo độ bền vững mà còn tối ưu hóa chi phí đầu tư và vận hành lâu dài. Bài viết này, ATZ LUXURY sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện về các tiêu chuẩn cốt lõi tại Việt Nam, từ khung pháp lý, yêu cầu kỹ thuật chi tiết đến các xu hướng thiết kế xanh và bền vững mới nhất.

Chương 1: Khung pháp lý & thủ tục xin cấp phép xây dựng

Hoàn thiện các thủ tục pháp lý là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất trước khi triển khai bất kỳ dự án xây dựng nào. Việc xin giấy phép xây dựng nhà xưởng đúng quy trình không chỉ đảm bảo tính hợp pháp mà còn là cơ sở để các bước tiếp theo được thực hiện thuận lợi, tránh những rủi ro và chi phí không đáng có.

Dưới đây là danh mục hồ sơ bắt buộc theo quy định mới nhất:

1. Đơn đề nghị cấp giấy phép xây dựng theo mẫu quy định.
2. Giấy chứng nhận đầu tư/Giấy đăng ký kinh doanh, là Bản sao có chứng thực và phải Còn thời hạn hiệu lực.
3. Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất (Giấy chứng nhận QSDĐ, Hợp đồng thuê đất trong KCN,…).
4. Quyết định phê duyệt dự án/Quyết định đầu tư của cấp có thẩm quyền.
5. Hồ sơ thiết kế xây dựng (tối thiểu 02 bộ), bao gồm bản vẽ thiết kế, thuyết minh, dự toán công trình.
6. Chứng chỉ hành nghề của các chủ trì thiết kế (kiến trúc, kết cấu).

Ngoài ra, tùy thuộc vào quy mô và tính chất của dự án, chủ đầu tư cần chuẩn bị các hồ sơ bổ sung quan trọng sau:

• Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đã được phê duyệt hoặc Giấy cam kết bảo vệ môi trường.
• Chứng nhận thẩm duyệt thiết kế PCCC do cơ quan Cảnh sát PCCC có thẩm quyền cấp.

Lưu ý từ Chuyên gia: Một trong những vướng mắc phổ biến nhất gây chậm trễ tiến độ là hồ sơ ĐTM hoặc thẩm duyệt PCCC chưa hoàn chỉnh. Chúng tôi đặc biệt khuyến nghị chủ đầu tư nên tiến hành song song các thủ tục này ngay từ giai đoạn thiết kế cơ sở để đảm bảo toàn bộ khung pháp lý được phê duyệt đồng bộ, tránh phải điều chỉnh thiết kế vào phút chót.

Chương 2: Các tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi trong thiết kế

Sau khi hoàn tất khung pháp lý, việc áp dụng chính xác các tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết sẽ quyết định trực tiếp đến chất lượng, độ bền và sự an toàn của công trình nhà xưởng. Đây là giai đoạn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thiết kế.

Tiêu chuẩn về kết cấu thép: TCVN 5575:2012

TCVN 5575:2012 là tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc dùng để thiết kế kết cấu thép cho các công trình công nghiệp và dân dụng, đảm bảo khả năng chịu lực và độ ổn định của toàn bộ công trình. Các yếu tố chính được quy định trong tiêu chuẩn kết cấu thép TCVN 5575 bao gồm:

• Vật liệu thép và vật liệu liên kết: Quy định về các loại vật liệu thép, cường độ tính toán tương ứng, và các vật liệu liên kết như que hàn, bulông.
• Nguyên tắc tính toán: Hướng dẫn chi tiết cách tính toán độ bền và độ ổn định của các cấu kiện chịu lực cơ bản như dầm, cột.
• Yêu cầu cấu tạo: Các quy định cụ thể về cấu tạo cho các loại liên kết phổ biến như liên kết hàn và liên kết bulông.

Lưu ý từ Chuyên gia: Việc lựa chọn mác thép không chỉ dựa trên yêu cầu chịu lực mà còn phải xem xét đến điều kiện môi trường của dự án. Ví dụ, các nhà xưởng đặt tại khu vực ven biển hoặc có môi trường ăn mòn cao cần sử dụng thép có cấp độ bảo vệ chống ăn mòn phù hợp, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vật tư và độ bền lâu dài của công trình.

Tiêu chuẩn an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC)

An toàn PCCC là ưu tiên hàng đầu trong thiết kế nhà xưởng. Theo quy chuẩn QCVN 06:2022/BXD, việc phân hạng nguy hiểm cháy nổ của công trình là bước cơ sở để đưa ra các giải pháp PCCC phù hợp.

Dưới đây là bảng tóm tắt 5 hạng nguy hiểm cháy nổ và các ví dụ điển hình:

Việc phân loại vào Hạng A hoặc B không chỉ yêu cầu hệ thống PCCC tự động tiên tiến mà còn áp đặt các yêu cầu nghiêm ngặt hơn về bậc chịu lửa của kết cấu thép TCVN 5575, vật liệu hoàn thiện, và khoảng cách an toàn môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và tiến độ dự án.

Lưu ý từ Chuyên gia: Chủ đầu tư nên làm việc với cơ quan PCCC địa phương ngay từ giai đoạn thiết kế ý tưởng. Việc trình bày sớm phương án công nghệ và vật liệu sử dụng sẽ giúp xác định chính xác hạng nguy hiểm cháy nổ, từ đó tránh được những yêu cầu bổ sung hoặc thay đổi thiết kế tốn kém ở các giai đoạn sau

Tiêu chuẩn về môi trường và khoảng cách an toàn

Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia ban hành kèm theo Thông tư số 02/2025/TT-BTNMT, việc xác định khoảng cách an toàn môi trường là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế tác động của cơ sở sản xuất đến khu dân cư.

Ví dụ, khoảng cách an toàn về môi trường cơ sở của bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt hợp vệ sinh là 1000m.

Một yêu cầu bắt buộc khác là các cơ sở phải bố trí dải cây xanh cách ly có chiều rộng tối thiểu 10m quanh khu vực xây dựng để giảm thiểu tác động ra môi trường xung quanh.

Lưu ý từ Chuyên gia: Tiêu chuẩn này đặc biệt quan trọng đối với các dự án nhà xưởng nằm trong các khu công nghiệp mới, có vị trí gần các khu dân cư hiện hữu. Khoảng cách an toàn có thể là yếu tố quyết định việc một ngành sản xuất có nguy cơ ô nhiễm cao (như hóa chất, dệt nhuộm) có được cấp phép tại một vị trí cụ thể hay không.

Tiêu chuẩn về hệ thống thông gió

Hệ thống thông gió đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo lưu thông không khí, tạo ra môi trường làm việc an toàn và nâng cao năng suất lao động. Các phương pháp thông gió phổ biến hiện nay bao gồm:

• Thông gió tự nhiên: Sử dụng cửa lấy gió, cửa thải gió và các quả cầu gắn trên mái để tạo đối lưu không khí. Phương pháp này có chi phí đầu tư thấp nhưng hiệu suất phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên.
• Thông gió cơ khí không sử dụng kênh dẫn gió: Lắp đặt quạt hút trên tường để tạo chênh lệch áp suất, hút khí thải ra ngoài và để gió tươi tự động tràn vào qua các cửa gió có lưới lọc.
• Thông gió cơ khí sử dụng kênh dẫn gió: Không khí tươi từ bên ngoài được hút và thổi qua một màng lưới giấy dạng tổ ong đã được làm ẩm, giúp giảm nhiệt độ không khí trước khi đưa vào xưởng.
• Thông gió kết hợp làm mát: Là phương pháp được ưa chuộng nhất hiện nay, giúp làm mát hiệu quả với chi phí điện năng tiêu thụ chỉ bằng khoảng 1/10 so với hệ thống điều hòa.

Cần lưu ý rằng các nhà xưởng được phân loại hạng nguy hiểm cháy nổ A hoặc B thường có yêu cầu bắt buộc về hệ thống thông gió cơ khí và hút khói sự cố chuyên dụng. Trong trường hợp này, thông gió tự nhiên không thể được xem là giải pháp chính.

Lưu ý từ Chuyên gia: Lựa chọn hệ thống thông gió là một bài toán cân bằng giữa chi phí đầu tư ban đầu, chi phí vận hành và yêu cầu đặc thù của ngành sản xuất. Đối với các xưởng sinh nhiệt lớn, việc đầu tư vào hệ thống thông gió kết hợp làm mát sẽ mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài thông qua tiết kiệm điện năng và cải thiện môi trường làm việc rõ rệt.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật không nên được nhìn nhận một cách riêng lẻ. Quyết định về phân hạng nguy hiểm cháy nổ (PCCC) sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến yêu cầu về bậc chịu lửa của kết cấu thép (TCVN 5575), sự phức tạp của hệ thống thông gió, và thậm chí là khoảng cách an toàn môi trường. Một chiến lược thiết kế hiệu quả phải tích hợp đồng bộ tất cả các yếu tố này để tạo ra một công trình vừa an toàn, tuân thủ pháp luật, vừa tối ưu về mặt kinh tế.

Tuân thủ các tiêu chuẩn thiết kế nhà xưởng công nghiệp là một quá trình phức hợp, đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức pháp lý, chuyên môn kỹ thuật xây dựng, an toàn PCCC và các giải pháp bền vững. Đầu tư đúng đắn ngay từ khâu thiết kế không chỉ giúp dự án tuân thủ pháp luật mà còn mang lại lợi ích kinh tế lâu dài, nâng cao hiệu quả vận hành và củng cố vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp của bạn đã sẵn sàng nâng tầm cạnh tranh bằng cách áp dụng các tiêu chuẩn thiết kế nhà xưởng hiện đại và bền vững chưa?

Xem thêm:

• Đơn giá thiết kế thi công nhà xưởng cập nhật mới nhất hiện nay
• Chi phí xây dựng nhà xưởng hết bao nhiêu? Bóc tách chi tiết
• Mẫu thiết kế nhà xưởng công nghiệp chuẩn PCCC & môi trường
• ATZ LUXURY – Đơn vị thiết kế & thi công nhà xưởng công nghiệp trọn gói

Thảo Phương – thietkenoithatatz.com