Bạn có bao giờ kết thúc một ngày dài làm việc với cảm giác đau mỏi ở lưng, vai gáy cứng đờ và đôi mắt mệt mỏi? Nếu câu trả lời là có, bạn không hề đơn độc. Đây là tình trạng chung của rất nhiều người làm việc văn phòng. Nguyên nhân sâu xa có thể đến từ chính nơi chúng ta dành 1/3 cuộc đời mình: góc làm việc chưa được tối ưu.
May mắn thay, có một giải pháp khoa học để giải quyết vấn đề này, đó là Ergonomics, hay còn gọi là công thái học. Đây không chỉ là một xu hướng mà là một ngành khoa học thực thụ giúp tạo ra một môi trường làm việc an toàn, thoải mái và hiệu quả hơn. Với kinh nghiệm triển khai nhiều dự án văn phòng, ATZ LUXURY sẽ giải thích rõ Ergonomics là gì? Ứng dụng trong thiết kế văn phòng như thế nào để bảo vệ tài sản quý giá nhất là sức khỏe, đồng thời nâng cao hiệu suất công việc lên một tầm cao mới.
Nội Dung Bài Viết
Ergonomics (công thái học) không chỉ là một chiếc ghế đắt tiền
Ergonomics (công thái học) là một môn học về khả năng và giới hạn của con người, nghiên cứu sự tương tác giữa con người và các yếu tố khác trong một hệ thống. Mục tiêu cốt lõi của Ergonomics là “làm cho công việc phù hợp với con người”, chứ không phải bắt con người phải thích nghi với một môi trường làm việc được thiết kế kém. Thực chất, Công thái học (hay Yếu tố con người) là một lĩnh vực đa ngành, kết hợp kiến thức từ tâm lý học, y khoa, sinh lý học và kỹ thuật để tạo ra sự hài hòa tối ưu giữa con người và công việc của họ.
Hội Ecgonomi quốc tế (IEA) đưa ra định nghĩa chính thức như sau:
“Ecgonomi (hay các yếu tố con người) là một ngành khoa học liên quan đến việc nghiên cứu sự tương thích giữa con người và các yếu tố khác của hệ thống và công việc bằng cách áp dụng lý thuyết, các nguyên tắc, các số liệu và các phương pháp để thiết kế nhằm đạt được tối ưu hoá lợi ích của con người và hiệu quả hoạt động chung của toàn hệ thống.”
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là Ergonomics không đơn thuần là việc mua một chiếc ghế hay con chuột đắt tiền. Đó là một cách tiếp cận toàn diện, một triết lý thiết kế lấy con người làm trung tâm, nhằm tạo ra một không gian làm việc không chỉ đẹp mà còn thực sự lành mạnh và hiệu quả.
Tại sao Ergonomics lại quan trọng hơn bao giờ hết?
Rủi ro tiềm ẩn từ môi trường làm việc “sai chuẩn”
Có những “mối nguy hiểm ẩn nấp phía sau bàn làm việc” mà chúng ta thường bỏ qua. Việc ngồi lỳ trước máy tính hàng giờ liền trong tư thế sai và sử dụng các thiết bị không phù hợp có thể dẫn đến hàng loạt vấn đề sức khỏe nghiêm trọng:
- Chấn thương do căng cơ lặp đi lặp lại (RSI): Tình trạng thực hiện các hành động tương tự liên tục gây đau đớn, ảnh hưởng đến gân và cơ.
- Hội chứng ống cổ tay (Carpal Tunnel Syndrome): Đáng báo động là tình trạng này không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi mà còn tấn công cả những người trẻ, với tỷ lệ 3,4 trên 1.000 người trong độ tuổi 25-29.
- Đau mỏi cổ, vai, gáy và lưng dưới: Hệ quả tất yếu của việc ngồi sai tư thế trong thời gian dài.
- Mỏi mắt và đau đầu: Do màn hình đặt sai vị trí, khoảng cách và ánh sáng không phù hợp.
Những vấn đề sức khỏe này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn gây ra chi phí lớn cho doanh nghiệp. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, một nhân viên chỉ bị đau cổ tay có thể giảm 15% năng suất làm việc.
Lợi ích kép: Cho sức khỏe nhân viên và lợi nhuận doanh nghiệp
Đầu tư vào Ergonomics là một khoản đầu tư chiến lược vào nguồn nhân lực, mang lại lợi ích cho cả hai phía và tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực.
Đối với nhân viên:
- Bảo vệ sức khỏe thể chất lâu dài: Giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh nghề nghiệp liên quan đến xương khớp, thị lực.
- Cải thiện sức khỏe tinh thần: Môi trường làm việc thoải mái giúp giảm đáng kể tình trạng đau mỏi và căng thẳng, từ đó cải thiện sự tập trung, tăng cường tinh thần và giúp nhân viên cảm thấy được quan tâm, vui vẻ và gắn bó hơn.
- Tăng sự thoải mái và tập trung: Khi không bị phân tâm bởi sự khó chịu về thể chất, nhân viên có thể tập trung sâu hơn vào công việc, dẫn đến hiệu suất nhận thức cao hơn.
Đối với doanh nghiệp:
- Nâng cao năng suất và chất lượng công việc: Nhân viên khỏe mạnh và thoải mái sẽ làm việc hiệu quả hơn, ít mắc lỗi hơn và có động lực cao hơn.
- Giảm chi phí y tế và ngày nghỉ phép: Ngăn ngừa chấn thương giúp giảm các chi phí trực tiếp và gián tiếp liên quan đến sức khỏe nhân viên.
- Tăng khả năng thu hút và giữ chân nhân tài: Trong thị trường lao động hiện đại, đặc biệt với thế hệ Millennials và trẻ hơn, một môi trường làm việc lành mạnh không còn là một đặc quyền mà là một kỳ vọng. Các công ty đầu tư vào công thái học đang tạo ra một lợi thế cạnh tranh lớn, chứng tỏ họ quan tâm đến phúc lợi của nhân viên và trở thành một nhà tuyển dụng được lựa chọn.
Như các chuyên gia đã khẳng định: “Công thái học đem lại lợi ích về kinh tế.”
Hướng dẫn thiết kế văn phòng chuẩn Ergonomic từ A-Z
Áp dụng Ergonomics không hề phức tạp. Hãy bắt đầu với những yếu tố cơ bản nhất tại bàn làm việc của bạn.
Nền tảng: Tư thế ngồi là “Vua”
Tư thế ngồi đúng là điểm khởi đầu quan trọng nhất. Dù nội thất của bạn đắt tiền đến đâu, nếu ngồi sai tư thế, mọi thứ đều trở nên vô nghĩa. Dưới đây là danh sách kiểm tra nhanh cho một tư thế ngồi chuẩn:
- Bàn chân đặt phẳng hoàn toàn trên sàn nhà hoặc trên đồ kê chân.
- Đầu gối tạo một góc khoảng 90 độ, đùi song song với mặt sàn.
- Lưng tựa thẳng và sát vào lưng ghế, đặc biệt là vùng thắt lưng phải được hỗ trợ.
- Vai thả lỏng tự nhiên, cánh tay trên buông thõng hai bên cơ thể.
- Khuỷu tay gập một góc 90 độ, cẳng tay song song với mặt sàn.
- Cổ tay giữ thẳng, không gập lên hay uốn xuống khi gõ phím hoặc sử dụng chuột.
Lưu ý quan trọng: Ngồi ngả nhẹ ra sau một góc khoảng 110 độ sẽ tốt hơn cho cột sống so với việc ngồi thẳng lưng 90 độ, vì nó giúp giảm áp lực lên các đĩa đệm.
Xem thêm: Thiết kế văn phòng tác động như thế nào đối với sức khỏe và công việc?
Chiếc ghế – “Xương Sống” của không gian làm việc
Một chiếc ghế công thái học tốt không phải là một món đồ xa xỉ, mà là một công cụ làm việc thiết yếu để giải quyết vấn đề cột sống không được nâng đỡ. Hãy tìm kiếm những tính năng sau đây:
- Điều chỉnh độ cao: Cho phép bạn điều chỉnh ghế để bàn chân chạm sàn và khuỷu tay ở đúng độ cao 90 độ so với bàn.
- Hỗ trợ thắt lưng (Lumbar support): Một bộ phận cực kỳ quan trọng giúp duy trì đường cong tự nhiên của cột sống, giảm đau lưng dưới.
- Tay vịn có thể điều chỉnh: Giúp nâng đỡ cánh tay, giảm áp lực cho vai.
- Tựa đầu (Headrest): Hỗ trợ và giảm căng thẳng cho cơ cổ và vai, đặc biệt hữu ích khi bạn cần ngả người thư giãn hoặc làm việc trong thời gian dài.
- Chất liệu thoáng khí: Ghế lưới là một lựa chọn tuyệt vời để đảm bảo sự thoáng mát và thoải mái khi ngồi lâu.
Bàn làm việc – Bệ phóng cho năng suất
Một chiếc bàn làm việc không phù hợp có thể hạn chế chuyển động và gây áp lực lên cơ thể. Chiếc bàn lý tưởng cần đáp ứng các tiêu chí sau:
- Không có hộc tủ dưới mặt bàn: Điều này tạo ra không gian trống cho chân, giúp bạn duỗi chân và thay đổi tư thế một cách thoải mái.
- Độ cao phù hợp: Chiều cao bàn tiêu chuẩn ở Việt Nam là 75cm, nhưng đôi khi một chiếc bàn thấp hơn một chút sẽ phù hợp hơn, tùy thuộc vào chiều cao của bạn và khả năng điều chỉnh của ghế.
- Bàn nâng hạ thông minh (sit-stand desk): Đây là giải pháp công thái học tối ưu, cho phép bạn linh hoạt thay đổi tư thế làm việc từ ngồi sang đứng. Việc đứng làm việc xen kẽ giúp giảm áp lực lên cột sống và cải thiện tuần hoàn máu.
Màn hình – Canh chỉnh tầm nhìn, bảo vệ đôi mắt
Thiết lập màn hình không đúng cách là nguyên nhân hàng đầu gây mỏi mắt, đau cổ và đau đầu. Hãy tuân thủ các quy tắc vàng sau để giải quyết vấn đề này:
- Khoảng cách: Màn hình nên cách mắt của bạn khoảng một sải tay (tương đương 18-24 inches).
- Độ cao: Cạnh trên cùng của màn hình nên ngang bằng hoặc thấp hơn một chút so với tầm mắt của bạn. Điều này giúp mắt có xu hướng nhìn nhẹ xuống dưới, là tư thế tự nhiên và thư giãn nhất.
- Góc nhìn: Đặt màn hình ngay trước mặt để bạn không phải xoay cổ hoặc thân người khi làm việc.
- Chất lượng màn hình: Ưu tiên sử dụng màn hình nhám để chống chói, giảm mỏi mắt.
- Mẹo nhỏ: Hãy thử điều chỉnh nhiệt độ màu của màn hình hơi ngả vàng để giảm lượng ánh sáng xanh có hại, giúp bảo vệ mắt tốt hơn khi làm việc vào buổi tối.
Bàn phím và chuột – tối ưu hóa từng thao tác
Bàn phím và chuột là những vật dụng bạn tương tác nhiều nhất. Các thiết bị truyền thống thường buộc cổ tay và cẳng tay ở vị trí không tự nhiên, gây căng thẳng lặp đi lặp lại.
- Vị trí: Đặt bàn phím và chuột gần nhau và ở ngay trong tầm với để vai và cánh tay của bạn luôn được thả lỏng.
- Bàn phím: Bàn phím công thái học với thiết kế chia đôi (như mẫu Logitech ERGO K860) giúp cổ tay và cẳng tay ở tư thế thẳng tự nhiên, giảm căng cơ. Bàn phím nhỏ gọn (không có cụm phím số) cũng là lựa chọn tốt để thu hẹp khoảng cách đến chuột.
- Chuột: Các loại chuột truyền thống buộc cẳng tay phải xoay, gây áp lực lên khớp và cơ. Ngược lại, chuột công thái học dạng dọc (như Logitech MX Vertical với góc nghiêng 57 độ) được thiết kế để giữ cổ tay ở tư thế ‘bắt tay’ tự nhiên, giảm đáng kể sự căng cơ này.
Ánh sáng và bố cục – Hoàn thiện môi trường làm việc
Ánh sáng không phù hợp là nguyên nhân gây chói lóa và mỏi mắt.
- Nguyên tắc bố trí: Hãy đặt bàn làm việc ở vị trí mà nguồn sáng chính (như cửa sổ hoặc đèn trần) chiếu từ bên cạnh. Tránh để nguồn sáng chiếu thẳng vào mắt hoặc chiếu thẳng vào màn hình gây chói lóa, khiến mắt phải điều tiết liên tục.
- Để đảm bảo môi trường ánh sáng tối ưu, doanh nghiệp nên tuân thủ các tiêu chuẩn chuyên nghiệp. Bạn có thể tham khảo thêm Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7114:2008 về chiếu sáng nơi làm việc.
Xem thêm: Tìm hiểu cách thiết kế văn phòng phù hợp với nhu cầu sử dụng
Xem thêm: 19+ Xu hướng thiết kế nội thất văn phòng hiện đại cập nhật mới nhất
Qua bài viết này, hy vọng bạn đã có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi “Ergonomics là gì? Ứng dụng trong thiết kế văn phòng” quan trọng ra sao. Việc áp dụng công thái học không phải là một sự xa xỉ, mà là một khoản đầu tư chiến lược vào tài sản quý giá nhất của doanh nghiệp: con người. Một môi trường làm việc được thiết kế tốt không chỉ giúp nhân viên cảm thấy thoải mái, làm việc năng suất hơn, mà còn là một trụ cột cơ bản trong quản trị kinh doanh hiện đại, trực tiếp tác động đến khả năng đổi mới, sự gắn kết và tỷ lệ giữ chân nhân tài.
Bạn đã sẵn sàng biến góc làm việc của mình thành một không gian hỗ trợ sức khỏe và tối đa hóa hiệu suất chưa?
